Митрополит Діонісій стосовно українського і білоруського питання в православній церкві в Польщі (1918-1939 рр.)

Stefan Dudra

Анотація


Митрополит Діонісій, керуючи православною церквою у міжвоєнний період, зіткнувся із складними національними проблемами, які хвилювали цю спільноту. До важливих завдань належало українське і білоруське питання, а також російське і польське. Ті спільноти намагалися вплинути на його характер (між іншим українізація чи білорусифікація богослужінь). Визначально всі приналежні до церкви національні групи намагалися використати її у власних, різноманітних політичних планах. Видається, що митрополит Діонісій, розуміючи складність ситуації, прагнув до збереження єдності церкви, однак на ґрунті її російськості. Це викликало численні конфлікти, перед усім із українською і білоруською спільнотою.


Ключові слова


митрополит Діонісій; церква; українізація; білорусифікація; полонізація

Повний текст:

PDF (Polski)

Посилання


Archiwum Warszawskiej Metropolii Prawosławnej (dalej: AWMP), sygn. XVI/3-533, Pismo Synodu Biskupów do Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (dalej: MWRiOP) z 12 lutego 1923 r., ibidem, Uchwała nr 9 Św. Synodu Prawosławnej Metropolii z 10 lutego 1923 r.

S. Dudra, Metropolita Dionizy (Waledyński) 1876-1960, Warszawa 2010; M. Lenczewski, Ks. Metropolita Dionizy, «Rocznik Teologiczny», XXVII, Warszawa 1985, z. 1.

Archiwum Akt Nowych (dalej: AAN), MWRiOP, sygn. 1021, k. 8-10, Pismo bpa Dionizego do Naczelnika Okręgu Wołyńskiego z 20 kwietnia 1920 r.

AAN, MWRiOP, sygn. 1027, k. 202, Notatka z listopada 1920 r.

K. Krasowski, Związki wyznaniowe w II Rzeczypospolitej. Studium historyczno-prawne, Warszawa-Poznań 1988, s. 126

S. Kiryłowicz, Z dziejów prawosławia w II Rzeczypospolitej (niektóre problemy na tle polityki wyznaniowej państwa 1918-1939, Warszawa 1985, s. 77

AAN, Ministerstwo Administracji Publicznej (dalej: MAP), sygn. 1042, k. 3, Memoriał metropolity Dionizego do Obywatela Prezydenta Krajowej Rady Narodowej z 13 czerwca 1945 r.

A. Mironowicz, Kościół prawosławny na ziemiach polskich w XIX i XX wieku, Białystok 2005.

M. Papierzyńska-Turek, Spory i konflikty wokół sprawy narodowego charakteru Kościoła prawosławnego w II Rzeczypospolitej, [w:] Trudna tożsamość. Problemy narodowościowe i religijne w Europie Środkowo-Wschodniej w XIX i XX wieku, red. J. Lewandowski, Lublin 1996, s. 71.

M. Papierzyńska-Turek, Między tradycją a rzeczywistością. Państwo wobec prawosławia 1918-1939, Warszawa 1989.

«Woskriesnoje Cztienije» nr 7 z 13 lutego 1927 r., s. 99.

K. Gomółka, Białorusini w II Rzeczypospolitej, «Zeszyty Naukowe Politechniki Gdańskiej. Ekonomia», Gdańsk 1992, t. XXXI, s. 124.

R. Torzecki, Kwestia ukraińska w Polsce w latach 1923-1929, Kraków 1989.

AAN, MWRiOP, sygn 939, k. 7, Pismo metropolity Jerzego do MWRiOP z 7 października 1922 r.

AAN, MWRiOP, sygn. 988, k. 172-180, Uchwały Ukraińskiego Cerkiewnego Zjazdu Prawosławnego w Łucku dn. 5-6 czerwca 1927 r.

Ibidem, k. 174, Uchwały Ukraińskiego Cerkiewnego Zjazdu Prawosławnego w Łucku dn. 5-6 czerwca 1927 r.

Ibidem, sygn. 963, Uchwała wołyńskiego zjazdu diecezjalnego 15-17 czerwca 1927 r.

AAN, MWRiOP, sygn. 988, k. 197, Pismo metropolity Dionizego do MWRiOP z 16 października 1927 r.

AAN, MWRiOP, sygn. 988, k. 198, Pismo metropolity Dionizego do MWRiOP z 16 października 1927 r.

«Sprawy Narodowościowe» 1928, nr 3-4, s. 413.

AAN, MWRiOP, sygn. 1024, Pismo Wołyńskiego Urzędu Wojewódzkiego do MWRiOP z 7 listopada 1927 r.

Ibidem, sygn. 975, k. 74, Arcypasterskie Orędzie Jego Eminencji Najbłogosławieńszego Dionizego, Metropolity Warszawskiego i Wołyńskiego i całej Polski do Przewielebnego Duchowieństwa Ukraińskiego Warszawskiej Metropolii z dn. 1 sierpnia roku Bożego 1928 r.

«Woskriesnoje Cztienije» z 22 października 1933 r., s. 642-643, ibidem, Posłanije Błażeniejszago mitropolita Dionisija.

AAN, MWRiOP, sygn. 1023, k. 19, Pismo Wołyńskiego Urzędu Wojewódzkiego do MWRiOP z 31 marca 1927 r.

Ibidem, k. 20.

Ibidem, k. 29, Memorandum duchowieństwa wołyńskiego do MWRiOP z 15 marca 1930 r.

Ibidem, sygn. 1026, k. 158, Pismo Wołyńskiego Zjazdu Diecezjalnego przedstawicieli duchowieństwa prawosławnego do Jego Ekscelencji Pana Prezesa Rady Ministrów RP z 18 grudnia 1933 r.

Ibidem, k. 158-163.

«Woskriesnoje Cztienije» nr 46 z 15 listopada 1931 r., s. 659.

AWMP, Protokół nr 24 posiedzenia Św. Synodu z 11 listopada 1926 r., obszerna dokumentacja źródłowa dotycząca kwestii białoruskiej w Cerkwi w okresie międzywojennym, [w:] AAN, MWRiOP, sygn. 989.

AWMP, Protokół nr 3 posiedzenia Św. Synodu z 25 lutego 1927 r.

W. Piotrowicz, Z zagadnień wyznaniowych w Polsce, Wilno 1929, s. 106-107.

AAN, MWRiOP, sygn. 989, Pismo Wileńskiego Urzędu Wojewódzkiego do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z 20 marca 1930 r.

J. Odziemkowski, B. Spychała, Duszpasterstwo wojskowe w Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1987, s. 204.

AAN, MWRiOP, sygn. 973, k. 346, Pismo Wojewody Wołyńskiego do wszystkich Starostw Powiatowych województwa wołyńskiego z 28 marca 1939 r.

P. Gerent, Powojenne losy metropolity Dionizego (Waledyńskiego) 1945-1960, «Rocznik Prawosławnej Diecezji Wrocławsko-Szczecińskiej 2005», red. A. Dudra, S. Dudra, Wrocław 2006, s. 69.

G. J. Pelica, Kościół prawosławny w województwie lubelskim (1918-1939), Lublin 2007.


Посилання

  • Поки немає зовнішніх посилань.