Торгівля з Росією в дискусії на Великому сеймі (1789 р.)

Andrzej Stroynowski

Анотація


В статті висвітлена дискусія щодо засад торгівлі з Росією і її військом, яке воювало на турецькому фронті, яка точилася на Великому сеймі в 1789 році. Відбувалася вона в умовах зіткнення інтересів шляхти з українських воєводств, зацікавлених використанням військової кон’юнктури для отримання максимальної вигоди. Тому схильна була не тільки продавати живність російським військам на теренах Речі Посполитої, але ризикувати доставкою її до місць дислокації на турецьких теренах. З іншого боку існували застереження, озвучені головним чином представниками західних воєводств, що ті поставки будуть порушувати нейтралітет, зміцнюючи в часи війни позиції Туреччини, що пізніше дозволить сподіватися на звільнення Речі Посполитої. Та дискусія є одночасно досконалим прикладом сповільнення законотворчої діяльності та красномовства Великого сейму.

Ключові слова


Річ Посполита; Великий сейм; торгівля з Росією

Повний текст:

PDF (Polski)

Посилання


Anusik Z., Sobański Michał, [w:] PSB, t. XXXIX, s. 433-434.

Bieniarzówna J., Projekty reform magnackich w połowie XVIII wieku (Nowe dążenia ekonomiczne), „Przegląd Historyczny”, t. XLII, 1951, s. 304-330.

Diariusze Sejmu Wielkiego, [w:] Diariusze sejmowe 1764 i 1793. Elity polityczne Polski 16-18 w., pod red. Jerzego Wisłockiego, Poznań-Kórnik 2001. (wyd. elektroniczne 1998 BK PAN, www.bkpan.poznan.pl/old/elity).

Dr Antoni J. [A.J. Rolle], Początki handlu polskiego na M. Czarnym i żegluga po Dniestrze. Opowiadania historyczne, seria IV, Warszawa 1884.

Dyaryusz seymu ordynaryjnego pod związkiem konfederacyi generalney oboyga narodow w Warszawie rozpoczętego roku pańskiego 1788, Warszawa [po 1788].

Feldman J., Projekty handlu polsko-francuskiego w XVIII w., [w:] Studia historyczne ku czci Stanisława Kutrzeby, t. II, Kraków 1938, s. 247-263.

Głos Jasnie Wielmożnego Jana Suchorzewskiego woyskiego wschowskiego posła kaliskiego na sessyi seymowey dnia 10. sierpnia 1789. roku. miany, bmd.

Głos Jasnie Wielmożnego Morskiego posła podolskiego, na Sessyi Seymowey Dnia 3. Augusta 1789. Roku miany, bmd.

Głos Jaśnie Wielmożnego Czackiego podczaszego koronnego posła z woiewodztwa czernichowskiego Na Sessyi Seymowey Dnia 11. Augusti 1789. r. miany, Warszawa bd.

Głos JmPa Zaleskiego Posła Trockiego na Sessyi 10 Augusta, bmd.

Guldon Z., Handel Polski z Mołdawią, Nowoserbią i Chersoniem w końcu XVIII w., [w:] Polska, Prusy, Ruś. Rozprawy ofiarowane prof. zw. Dr hab. Janowi Powierskiemu w trzydziestolecie pracy naukowej, red. B. Śliwiński, Gdańsk 1995, s. 57-61.

Kalinka W., Sejm Czteroletni, Kraków 1895, t. II.

Korzon T., Wewnętrzne dzieje Polski za Stanisława Augusta 1764-1794, Kraków-Warszawa 1897, t. II.

Kosmowski S., Rys panowania Stanisława Augusta Króla Polskiego, bm 1807, s. 6-7.

Krakowski B., Oratorstwo polityczne na forum Sejmu Czteroletniego. Rekonesans, Gdańsk, 1968.

Mączak A., Odrodzenie gospodarcze okresu oświecenia, [w:] Dzieje gospodarcze Polski do roku 1939, Warszawa 1988, s. 271.

Mądzik M., Polskie inicjatywy handlowe w rosyjskich portach czarnomorskich na przełomie XVIII i XIX wieku, Lublin 1984, s. 54-67.

Michalski A., Działalność handlowo-gospodarcza szlachty polskiej w miastach nadczarnomorskich u schyłku XVIII i początkach XIX w., [w:] Polaki na piwdni Ukraini ta w Krimu. Polacy na południowej Ukrainie i Krymie, red. T. Ciesielski, E. Czapiewski, W. Kusznik, Odessa-Opole-Wrocław 2007, s. 52-52.

Montefiore S.S., Potiomkin. Książę Książąt, Warszawa 2006, s. 287-346.

Mowa J. O. Xcia Jmci Sapiehy Marszałka Konfederacyi i Generała Artylleryi W. X. LIT: na dniu 10. sierpnia 1789. roku miana, bmd.

Mowa J. W. Jmci Pana Jezierskiego, kasztelana łukowskiego, Na Seymie dnia 10. Sierpnia 1789. Roku, powiedziana, bmd.

Mowa Jaśnie Wielmożnego Wojciecha Suchodolskiego, chorążego i posła ziemi chełmskiey, Dnia 10. Sierpnia 1789 Roku, miana, bmd.

Nieć J., Czartoryski Józef Klemens, [w:] PSB, t. IV, s. 280.

Przymowienie się Iasnie Wielmożnego Seweryna Potockiego posła bracławskiego. Na Sessyi Seymowey Dnia 10. Sierpnia 1789. R. miane, Warszawa [1789].

Romaniuk P.P., Sołłohub Jan Michał, [w:] PSB, t. XL, s. 316.

Rostworowski E., Potocki Stanisław Szczęsny, [w:] PSB, t. XXVIII, s. 185.

Serczyk W., Gospodarstwo magnackie w województwie podolskim w drugiej połowie XVIII w., Wrocław 1965.

Sinkievicz E. G., Srogosz T., Kontakti Reczi Pospolitoj z noworosijskoju gubernieju (w kontekcti aneksii Krimu), „Czarnomorskij litopis. Naucznij żurnal”, w. 4, 2011, s. 81.

Srogosz T., Dywisja ukraińska i podolska wobec wkroczenia armii rosyjskiej do Rzeczypospolitej w 1783 roku, „Naukowi praci istoricznowo fakultietu Zaporożskowo nacjonalnowo uniwiersitetu”, t. XXVI, [Zaporoże] 2009, s. 133-137.

Srogosz T., Chersoń – nowy kierunek działań informacyjno-wywiadowczych dowództwa dywizji ukraińskiej i podolskiej (do 1783 roku), [w:] Studia z dziejów Europy Wschodniej pod redakcją Grzegorza Błaszczyka i Piotra Kraszewskiego. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Arturowi Kijasowi w 70. rocznicę urodzin, Poznań 2010, s. 131-132.

Srogosz T., Rzeczpospolita wobec aneksji Krymu przez Rosję w 1783 roku, [w:] Władza i polityka w czasach nowożytnych, pod red. Z. Anusik, Łódź 2011, s. 77-96.

Stroynowski A., Opozycja sejmowa w dobie rządów Rady Nieustającej. Studium z dziejów kultury politycznej, Łódź 2005, s. 34, 181, 193.

Stroynowski A., Problem oratorstwa sejmowego czasów stanisławowskich, „Częstochowskie Teki Historyczne”, t. I, 2010, s. 82-85.

Szczygielski W., Sejm gotowy i władza typu Straży (z badań nad percepcją społeczną ustroju państwa w czasach Sejmu Wielkiego), „Przegląd Nauk Historycznych”, R. II, 2003, nr 1 (3), s. 66-72.

Szczygielski W., Sejm nieustający. Batalia parlamentarna o jego urzeczywistnienie i rola w życiu politycznym Rzeczypospolitej u schyłku XVIII wieku, „Przegląd Nauk Historycznych”, R. I, 2002, nr 1, s. 34-54.

Szczygielski W., Z dyskusji parlamentarnej nad powołaniem Komisji Wojskowej w początkach obrad Sejmu Wielkiego, „Przegląd Nauk Historycznych” 2009, R. VIII, nr 2, s. 63-96.

Topolski J., Gospodarka, [w:] Polska w epoce Oświecenia. Państwo, społeczeństwo, kultura, pod red. B. Leśnodorskiego, Warszawa 1971, s. 189.

Uniwersał Obwieszczaiący zakaz przechodu podwodom Polskim przez Granice Wołoską, Tatarską, y Multańską, Traktatem Karłowickim opisane, od dnia pierwszego Września Roku bieżącego, bmd.

Wodotika S.G., Sinkievicz E.G., Istorija Chersonszcziny, Chersoń 2003, s. 46-49.

Wołoszyński R., Ossowski Michał, [w:] PSB, t. XXIV, s. 441.

Zahorski A., Morski Onufry, [w:] PSB, t. XXI, s. 788.

Zahorski A., Morski Onufry, [w:] PSB, t. XXI, s. 788.

Zielińska Z., Potocki Antoni Prot, [w:] PSB, t. XXVIII, s. 133-135.


Посилання

  • Поки немає зовнішніх посилань.